Wytyczne · stan prawny na 11.10.2026

Gospodarka odpadami

Strona opisuje dwie role w jednym systemie: gminę (urząd, wójt) oraz podmiot, który odbiera odpady, prowadzi instalację lub PSZOK. Gmina musi do 31 marca złożyć sprawozdanie w BDO, do 30 kwietnia opublikować analizę w BIP i osiągać wymagane poziomy recyklingu. Odbierający musi mieć wpis do RDR i BDO, składać sprawozdanie do 31 stycznia, a zakład budżetowy lub spółka komunalna jest od 3.04.2027 podmiotem ważnym w KSC niezależnie od wielkości.

Dotyczy: gmina jako organizator systemu oraz zakład budżetowy, spółka komunalna lub firma odbierająca odpady.

Obowiązki z ustawy o KSC, KRI i zgłaszanie incydentów, wspólne dla wszystkich jednostek, opisano szczegółowo na stronie wspólne wymagania.

§1Przepisy

Jakie przepisy obejmują jednostkę

Obszar	Dotyczy	Co to znaczy	Podstawa
Zadanie gminy	tak	Gmina: odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych to obowiązkowe zadanie własne. Gmina obejmuje systemem wszystkich właścicieli nieruchomości, nadzoruje odbierających, zapewnia selektywną zbiórkę i PSZOK, informuje mieszkańców i robi coroczną analizę.	art. 3 ust. 1–2 ucpg
BDO (rejestr odpadowy)	tak	Gmina: ma konto w BDO, a sprawozdanie wójta składa wyłącznie przez BDO. Odbierający: wpis do BDO przed rozpoczęciem działalności, numer rejestrowy na dokumentach.	art. 9q ust. 5 ucpg; art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b i pkt 7, art. 51 ust. 1 pkt 3, art. 63 uo
Rejestr działalności regulowanej (RDR)	tak	Odbierający (przedsiębiorca, także spółka gminna): odbieranie odpadów od właścicieli nieruchomości to działalność regulowana, wpis do RDR w każdej gminie, z której odbiera. Gmina: prowadzi RDR i wydaje zaświadczenie z urzędu.	art. 9b ust. 1, art. 9c ust. 1 i 6 ucpg
Zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów	warunkowo	Prowadzący instalację lub PSZOK: potrzebne, gdy podmiot zbiera lub przetwarza odpady. PSZOK prowadzony bezpośrednio przez urząd, jednostkę budżetową lub zakład budżetowy gminy jest zwolniony z zezwolenia. PSZOK prowadzony przez spółkę ze zwolnienia nie korzysta.	art. 41 ust. 1, art. 45 ust. 1 pkt 11 uo
Monitoring wizyjny miejsca magazynowania	warunkowo	Prowadzący instalację lub PSZOK: obowiązek, gdy podmiot musi mieć zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie i magazynuje odpady. Zapis przechowuje się miesiąc. PSZOK prowadzony bezpośrednio przez gminę najpewniej jest poza obowiązkiem.	art. 25 ust. 6a–6j uo; rozp. MŚ z 29.08.2019
GPS i czujniki w pojazdach	tak	Odbierający: pojazdy odbierające odpady muszą mieć system GPS zapisujący położenie i postoje oraz czujniki zapisujące miejsca wyładunku.	§ 5 ust. 1 pkt 2 rozp. MŚ z 11.01.2013 (art. 9d ust. 2 ucpg)
Poziomy recyklingu i składowania	tak	Gmina: za 2026 rok recykling i przygotowanie do ponownego użycia co najmniej 56 %, składowanie najwyżej 30 %. Za rok 2026 kara nie jest już obniżona o połowę. Odbierający: poziomy liczy się dla masy odebranej przez podmiot.	art. 3b ust. 1 pkt 6 i ust. 2a pkt 1, art. 9g, art. 12b ucpg
Cyberbezpieczeństwo (KSC) – zakład budżetowy, spółka komunalna, urząd gminy	tak	Samorządowy zakład budżetowy i spółka komunalna użyteczności publicznej to podmiot ważny niezależnie od wielkości (SZBI według załącznika nr 4, zgłoszenie incydentu poważnego w 72 h, od 3.04.2027). Urząd gminy poniżej 50 etatów to podmiot ważny, od 50 etatów (stan na 1 stycznia) podmiot kluczowy.	art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. d i ust. 2 pkt 8, zał. 1 pkt 4 i zał. 2 ustawy o KSC
Cyberbezpieczeństwo (KSC) – prywatna firma odbierająca odpady	warunkowo	Podmiot ważny tylko wtedy, gdy łącznie: jest co najmniej średnim przedsiębiorcą (od 50 osób albo obrót i bilans oba powyżej 10 mln EUR), ma wpis w BDO i odpady są jej podstawową działalnością. Mikro i mała firma – nie. Taka firma stosuje pełny art. 8 ust. 1–2 (nie zał. 4), wyznacza 2 osoby do kontaktu i składa pełne raporty o incydentach.	art. 5 ust. 2 pkt 2, art. 8 ust. 1–3, art. 9 ust. 1 pkt 1 i zał. 2 ustawy o KSC
Cyberbezpieczeństwo (KSC) – woda i ścieki (krótko)	warunkowo	Zakład łączący odpady z wodociągami lub oczyszczalnią wykazuje obie działalności odrębnie we wniosku o wpis. Firma prywatna: kluczowa powyżej wymogów średniego przedsiębiorcy, ważna jako średnia. Spółka lub zakład gminny: co najmniej ważny.	art. 5 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i 8, ust. 4, art. 7d ust. 2 ustawy o KSC; zał. 1
Ochrona danych osobowych (RODO)	tak	Gmina, zakład budżetowy i spółka są administratorami danych (mieszkańcy, klienci, pracownicy, nagrania, GPS). Gmina i zakład budżetowy muszą mieć inspektora ochrony danych. Spółka – według kryteriów art. 37 ust. 1 lit. b–c RODO.	art. 37 RODO; art. 9 pkt 1 uodo

§2Dokumenty

Dokumentacja, którą trzeba mieć

„Obowiązek” wynika wprost z przepisu. „Zalecenie” to rekomendacja organów (CERT Polska, Ministerstwo Cyfryzacji, UODO) albo dobra praktyka.

Dokument	Kto przygotowuje lub zatwierdza	Aktualizacja	Podstawa
Gmina: roczne sprawozdanie wójta z realizacji zadań (masy odpadów, instalacje, PSZOK, poziomy recyklingu i składowania)obowiązek	Sporządza wójt, składa w BDO do marszałka i WIOŚ	co roku do 31 marca za rok poprzedni	art. 9q ust. 1–3 i 5 ucpg
Gmina: analiza stanu gospodarki odpadami komunalnymi (możliwości przetwarzania, potrzeby inwestycyjne, koszty, wpływy z opłat)obowiązek	Sporządza wójt, publikacja na stronie podmiotowej BIP urzędu gminy	co roku do 30 kwietnia za rok poprzedni	art. 3 ust. 2 pkt 10, art. 9tb ust. 1–3 ucpg
Gmina: sprawozdanie o gospodarowaniu nieczystościami ciekłymi (zbiorniki, przydomowe oczyszczalnie, ilości, stacje zlewne)obowiązek	Wójt; adresaci: WIOŚ i dyrektor RZGW Wód Polskich	co roku do końca kwietnia	art. 3 ust. 5–6 ucpg
Gmina: ewidencje w formie elektronicznej – zbiorników bezodpływowych, przydomowych oczyszczalni, umów na odbiór odpadówobowiązek	Gmina	na bieżąco	art. 3 ust. 3 pkt 1–3 ucpg
Gmina: rejestr działalności regulowanej (RDR) i ewidencja zezwoleń na opróżnianie zbiornikówobowiązek	Wójt: wpis w 7 dni od wniosku; wykaz wpisanych i wykreślonych przekazuje marszałkowi	na bieżąco; wykaz do końca stycznia	art. 9b ust. 2–5, art. 9c, 9ca, 9cb, art. 7 ust. 6b ucpg
Gmina: plan kontroli i protokoły kontroli umów właścicieli oraz podmiotów odbierającychobowiązek	Wójt (upoważnienie i legitymacja)	co najmniej raz na 2 lata	art. 6 ust. 5a–5aa, art. 9u ust. 1a ucpg
Gmina: uchwały rady – regulamin, metoda i stawki opłaty, wzór deklaracji z klauzulą RODO i warunkami składania deklaracji elektronicznieobowiązek	Rada gminy, projekt przygotowuje wójt	przy zmianie warunków lub stawek	art. 4, 6k, 6n ust. 1 pkt 1–2 ucpg
Gmina: dokumenty zamówienia publicznego na odbiór odpadów (wymogi dla wykonawcy, instalacje, standard sanitarny, dokumentacja)obowiązek	Wójt jako zamawiający	przy każdym przetargu	art. 6d ust. 1–4 ucpg
Gmina: dokumentacja RODO – rejestr czynności, upoważnienia, umowy powierzenia z dostawcami systemów, klauzule, zawiadomienie UODO o inspektorze w 14 dniobowiązek	Gmina jako administrator	na bieżąco; przegląd raz w roku – dobra praktyka	art. 13–14, 28–30 RODO; art. 9–10 uodo
Gmina: zasady przechowywania deklaracji i danych mieszkańców oraz analiza w BIP w formie zagregowanej (bez danych osobowych)obowiązek	Gmina razem z inspektorem ochrony danych (okres wg JRWA)	ucpg nie podaje okresu; zobowiązanie przedawnia się po 5 latach od końca roku, w którym minął termin płatności	art. 5 ust. 1 lit. e i art. 13 ust. 2 lit. a RODO; art. 6m ust. 1b, art. 6q ust. 1 ucpg; art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej
Odbierający: wniosek o wpis do RDR z oświadczeniem o spełnianiu warunków oraz wpis do BDOobowiązek	Przedsiębiorca składa wniosek do wójta; zarząd lub kierownik odpowiada za wpis w BDO	zmiana danych w RDR – 14 dni; zmiana w BDO – 30 dni; zaprzestanie – 14 dni	art. 9c ust. 2–5, art. 9ba ust. 2 ucpg; art. 50, 59–60 uo
Odbierający: karta przekazania odpadów komunalnych (KPOK) przy każdym ładunku oraz karta ewidencji odpadów (KEO) dla odpadów własnych, z PSZOK lub zbieranychobowiązek	Odbierający lub posiadacz odpadów, elektronicznie w BDO	przy każdym kursie; ewidencję przechowuje się 5 lat od końca roku	art. 66, 67, 70–72, art. 71a uo
Odbierający: umowy z właścicielami nieruchomości oraz rachunek z kosztami odbioru i zagospodarowania; umowa z gminą wynikająca z zamówieniaobowiązek	Odbierający	przy każdej umowie	art. 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 1c, art. 6d ust. 4, art. 9h ucpg
Odbierający: roczne sprawozdanie (masy, instalacje, poziomy, wykazy właścicieli z umowami); sprawozdanie zerowe, gdy nie odbierał odpadów; analogicznie PSZOK prowadzony przez inny podmiot i podmiot zbierającyobowiązek	Odbierający, przez BDO do wójta	co roku do 31 stycznia	art. 9n ust. 1–7, art. 9na, 9nb ucpg
Opróżniający zbiorniki bezodpływowe: sprawozdanie kwartalne z wykazem właścicieliobowiązek	Przedsiębiorca lub gminna jednostka z zezwoleniem wójta	do końca miesiąca po kwartale	art. 7 ust. 1 pkt 2, art. 9o ucpg
Prowadzący instalację lub PSZOK: zezwolenie, operat przeciwpożarowy uzgodniony z PSP i postanowienie o zabezpieczeniu roszczeńobowiązek	Operator; organ wydający zezwolenie (marszałek, starosta lub RDOŚ)	zabezpieczenie utrzymuje się przez cały okres zezwolenia	art. 41–43, art. 42 ust. 4b, art. 48a uo
Dokumentacja monitoringu wizyjnego (opis systemu, tablica informacyjna, zasady dostępu i udostępniania nagrań, informacja dla pracowników)obowiązek	Zarząd lub kierownik; informacja dla pracowników najpóźniej 2 tygodnie przed uruchomieniem	przy zmianach	art. 25 ust. 6a–6e uo; § 5 rozp. z 2019 r.; art. 22² Kp
Dokumentacja GPS: zapisy położenia i postojów, dane z czujników wyładunku, zasady dostępu; umowy powierzenia z dostawcą GPS i kamerobowiązek	Odbierający	okresu przechowywania rozporządzenie nie określa (zwykle wymóg umowy gminy)	§ 5 ust. 1 pkt 2 rozp. z 2013 r.; art. 28 RODO
Dokumentacja KSC: SZBI – zakład budżetowy, spółka komunalna i urząd poniżej 50 etatów według załącznika nr 4; urząd od 50 etatów i prywatna firma będąca podmiotem ważnym według art. 8 ust. 1–2 (szacowanie ryzyka, polityki, łańcuch dostaw, ciągłość działania, monitorowanie); procedura awarii i incydentu (przetestowana), potwierdzenie szkolenia kierownika, informacja z KRKobowiązek	Kierownik (dyrektor zakładu, zarząd spółki lub firmy, wójt) decyduje i zatwierdza	przegląd SZBI co najmniej raz w roku; szkolenie kierownika co rok kalendarzowy	art. 8 ust. 1–3, art. 8e, 8f, zał. 4 ustawy o KSC
Osoby do kontaktu z podmiotami KSC – wyznacz 2 osobyobowiązek	Kierownik wyznacza 2 osoby i wpisuje ich dane do wykazu. Podmiot ważny publiczny: art. 9 ust. 3 wymaga co najmniej jednej osoby, ale kara dla kierownika (art. 73a ust. 1 pkt 6) dotyczy niewyznaczenia co najmniej 2 – dlatego 2. Podmiot kluczowy i podmiot ważny niepubliczny: co najmniej 2 osoby wprost z art. 9 ust. 1 pkt 1.	przy zmianie osoby – aktualizacja wykazu w 14 dni; od 3.04.2027	art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 73a ust. 1 pkt 6 ustawy o KSC
Wykaz podmiotów KSC, system S46 oraz informacja i kanał zgłoszeń na stronie wwwobowiązek	Podmiot publiczny jest wpisywany z urzędu i uzupełnia dane po wezwaniu. Prywatna firma objęta ustawą sama składa wniosek o wpis. Kierownik podpisuje wniosek do wykazu podpisem kwalifikowanym, zaufanym lub osobistym. Na stronie www: informacja o cyberzagrożeniach i sposobach ochrony (wystarczy link do strony organu lub CSIRT) oraz własny kanał zgłaszania zagrożeń, incydentów i podatności, np. adres e-mail (link go nie zastępuje).	dane w wykazie: 6 miesięcy od doręczenia wezwania, zmiany w 14 dni; rejestracja w S46 najpóźniej do 3.04.2027; strona www – stale	art. 7b ust. 2 i 4, art. 7c ust. 3, art. 9 ust. 1 pkt 2–4 i ust. 4 ustawy o KSC; komunikat MC (Dz.Urz. MC 2026 poz. 7)
Dokumentacja bezpieczeństwa systemu informacyjnego (art. 10)obowiązek	Kierownik: ustanawia, stosuje i aktualizuje dokumentację; dostęp tylko dla upoważnionych, ochrona przed nieuprawnioną zmianą, kontrola wersji	na bieżąco, od 3.04.2027; przechowywanie według przepisów o archiwach i JRWA (art. 10 ust. 7), zniszczenie z protokołem	art. 10 ust. 1 i 6–8 ustawy o KSC (podmiot ważny publiczny – przez art. 16d)

§3Technika

Sprzęt i zabezpieczenia

Środek	Na czym polega	Podstawa lub źródło
Gmina: ewidencje i RDR w formie elektronicznej oraz konto w BDOobowiązek	Baza danych na nośnikach informatycznych; BDO to jedyny kanał sprawozdania wójta.	art. 3 ust. 3, art. 9b ust. 3, art. 9q ust. 5 ucpg
Gmina: możliwość składania deklaracji elektronicznieobowiązek	Uchwała określa format, sposób przesyłania i rodzaje podpisu; deklaracje można wysyłać też na adres do doręczeń elektronicznych.	art. 6n ust. 1 pkt 2, art. 6m ust. 3 ucpg
Gmina: stacjonarny PSZOK z wykazem przyjmowanych frakcjiobowiązek	Co najmniej jeden, samodzielnie lub wspólnie z inną gminą.	art. 3 ust. 2 pkt 6 i ust. 2b ucpg
Zabezpieczenie danych w systemie opłat, RDR i BDOobowiązek	Kontrola dostępu, logi, kopie zapasowe, aktualizacje; dobór środków wg ryzyka, przepis nie wylicza konkretnych rozwiązań.	art. 32 RODO; art. 9c ust. 8 ucpg
Odbierający: baza magazynowo-transportowaobowiązek	W gminie odbioru lub do 60 km od jej granicy; teren z tytułem prawnym, ogrodzony; zabezpieczone miejsca magazynowania; legalizowana waga najazdowa (przy magazynowaniu); punkt mycia i dezynfekcji (chyba że robi to podmiot zewnętrzny).	§ 2 i 4 rozp. MŚ z 11.01.2013
Odbierający: pojazdyobowiązek	Co najmniej 2 pojazdy na zmieszane, 2 na selektywne i 1 bez funkcji kompaktującej; trwałe oznakowanie nazwą, adresem i telefonem; konstrukcja chroniąca przed rozwiewaniem.	§ 3 i 5 rozp. MŚ z 11.01.2013
Odbierający: GPS i czujniki wyładunkuobowiązek	System satelitarny zapisujący i umożliwiający odczyt położenia i postojów oraz czujniki zapisujące miejsca wyładunku z możliwością weryfikacji danych.	§ 5 ust. 1 pkt 2 rozp. MŚ z 11.01.2013
Prowadzący instalację lub PSZOK: monitoring wizyjny (gdy zachodzą przesłanki)obowiązek	Zapis całą dobę z identyfikacją osób, kamery dzień–noc, norma PN-EN 62676-4:2015-06, zasilanie podtrzymywane co najmniej 2 h, tablica informacyjna. Zapis przechowuje się miesiąc, potem jest kasowany. Przerwy tylko na konserwację, do 48 h w roku, po zawiadomieniu WIOŚ 3 dni wcześniej.	art. 25 ust. 6a–6e uo; § 3–5 rozp. MŚ z 29.08.2019
Prowadzący instalację lub PSZOK: zabezpieczenie roszczeńobowiązek	Depozyt, gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa albo polisa; forma i kwota wynikają z postanowienia organu, wpłata lub gwarancja w 2 tygodnie od ostatecznego postanowienia.	art. 48a uo
Prowadzący instalację lub PSZOK: ochrona przeciwpożarowaobowiązek	Miejsce zbierania lub magazynowania stałych odpadów palnych jest odrębną strefą pożarową, gdy odpady przekraczają 200 m³ lub 50 Mg; szczegóły techniczne ustala rzeczoznawca.	rozp. MSWiA z 19.02.2020, § 5–6
Zakład budżetowy, spółka komunalna, urząd gminy: środki z załącznika nr 4 do ustawy o KSC (urząd od 50 etatów i prywatna firma: art. 8 ust. 1)obowiązek	Inwentaryzacja ICT, kopie zapasowe odseparowane logicznie i fizycznie oraz testowane, antywirus, minimalne uprawnienia i ich cofanie, aktualizacje, ochrona fizyczna, zasady pracy zdalnej, SPF, DKIM i DMARC w poczcie, szkolenia, przetestowana procedura awarii. Obejmuje konta BDO, system opłat i rozliczeń, dane GPS, rejestratory kamer i serwery – także ich kopie zapasowe i test odtworzenia.	zał. 4 cz. I pkt 10–11 i 17, art. 8 ust. 1 ustawy o KSC; art. 24 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nadużyć w komunikacji elektronicznej
Urząd od 50 etatów i prywatna firma – podmiot ważny: MFA i szyfrowanieobowiązek	Uwierzytelnianie wieloskładnikowe (konta BDO, system opłat, poczta, dostęp zdalny) i szyfrowanie nośników – w stosownych przypadkach, według szacowania ryzyka.	art. 8 ust. 1 pkt 2 lit. k–l ustawy o KSC
Podmiot ważny publiczny (urząd poniżej 50 etatów, zakład, spółka): MFA (m.in. konta BDO i systemu opłat), szyfrowanie nośników, osobne role wprowadzającego i zatwierdzającego, osobne konta i logi dostępu do nagrańzalecenie	Dla podmiotu ważnego publicznego to dobra praktyka. Dane o położeniu pojazdów poza godzinami pracy wymagają szczególnego uzasadnienia (wskazówki UODO).	rekomendacja CERT Polska, UODO
Zakład i spółka: oddzielenie sieci sterowania (oczyszczalnia, ujęcie wody, wagi) od biurowej, rejestrowanie zdalnego dostępu dostawców, papierowa KPOK na czas awarii BDOzalecenie	Dobra praktyka; papierowa karta jest dopuszczona w czasie awarii BDO.	rekomendacja; art. 67 ust. 7 uo

§4Kalendarz

Co i kiedy zrobić

Kiedy	Co zrobić	Podstawa
co roku do 31 stycznia	Odbierający, prowadzący PSZOK (inny niż gmina) i podmiot zbierający: sprawozdanie roczne do wójta przez BDO, także zerowe. Gmina: wykaz wpisanych i wykreślonych z RDR do marszałka.	art. 9n ust. 2 i 6, art. 9na, 9nb, art. 9c ust. 9–10 ucpg
kwartalnie: 30.04, 31.07, 31.10, 31.01	Opróżniający zbiorniki: sprawozdanie kwartalne. Gmina: odbiór i weryfikacja sprawozdań.	art. 9o ucpg
co roku do 15 marca	Odbierający, który jest też wytwórcą, zbierającym lub przetwarzającym z obowiązkiem ewidencji: sprawozdanie do marszałka przez BDO (samego odbierania odpadów komunalnych to nie dotyczy).	art. 75–76 uo
co roku do 31 marca	Gmina: sprawozdanie wójta przez BDO do marszałka i WIOŚ.	art. 9q ust. 2 ucpg
co roku do 30 kwietnia	Gmina: analiza stanu gospodarki odpadami i jej publikacja w BIP.	art. 9tb ust. 2–3 ucpg
co roku do końca kwietnia	Gmina: sprawozdanie o nieczystościach ciekłych do WIOŚ i RZGW.	art. 3 ust. 6 ucpg
co najmniej raz na 2 lata	Gmina: kontrola umów właścicieli z odbierającymi oraz kontrola podmiotów odbierających. Odbierający: przygotować dokumentację, pojazdy, bazę i dane GPS.	art. 6 ust. 5aa, art. 9u ust. 1a ucpg
przez cały rok	Nagrania z kamer na instalacji kasuje się po miesiącu (zapis ciągły). Konserwacja kamer do 48 h w roku, zasilanie awaryjne co najmniej 2 h.	art. 25 ust. 6b uo; § 3–4 rozp. MŚ z 29.08.2019
2 lata od terminu sprawozdania	Po tym czasie sprawozdań nie można już korygować (ani gmina, ani odbierający). Błędy poprawiać wcześniej.	art. 9taa ucpg
6 miesięcy od doręczenia wezwania	Uzupełnij dane w wykazie podmiotów kluczowych i ważnych (wykaz-ksc.gov.pl), w tym 2 osoby do kontaktu; potem zmiany w 14 dni. Jeśli wezwanie nie przyszło, napisz na S46-admin@nask.pl.	art. 7b ust. 2 i 4, art. 7c ust. 3 ustawy o KSC; Q&A MC 2.11
rok 2026 (ocena do 31.03.2027)	Poziomy: recykling co najmniej 56 %, składowanie najwyżej 30 %. Za 2026 kara w pełnej kwocie. Od 2027 recykling 57 %, od 2035 65 %.	art. 3b ust. 1 i 2a, art. 12b ucpg
do 31.12.2026 / od 1.01.2027	Posiadacze zezwoleń na zbieranie lub przetwarzanie: do 31.12.2026 zezwolenie nie wygasa z upływem czasu, jeśli wniosek o nowe zezwolenie złożono co najmniej 3 miesiące przed końcem jego ważności (31.12.2026 nie jest terminem złożenia wniosku). Od 1.01.2027 ten przepis nie obowiązuje – składa się wniosek o przedłużenie zezwolenia.	art. 226a uo (traci moc 1.01.2027; t.j. Dz.U. 2026 poz. 1328); art. 44 ust. 4–9 uo w brzmieniu od 1.01.2027 (Dz.U. 2026 poz. 875)
od 1.01.2027 (projekt)	Planowana nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (projekt UD252). Jeszcze nie obowiązuje, śledzić publikację w Dzienniku Ustaw.	projekt UD252
3.04.2027	Zakład budżetowy, spółka komunalna i firma objęta KSC: pełne obowiązki KSC (SZBI, zgłaszanie incydentów, szkolenie kierownika, informacja z KRK). Rejestracja w systemie S46 najpóźniej do tej daty.	art. 33 ust. 1 ustawy z 23.01.2026; art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy o KSC
3.04.2028	Od tego dnia organ może nakładać kary z ustawy o KSC; pierwszy audyt podmiotów kluczowych.	art. 33 ust. 2 i art. 35 ustawy z 23.01.2026

§5Zgłoszenia

Co, gdzie i kiedy zgłaszać

Termin podaje kolumna „Termin”. Terminy z ustawy o KSC liczy się od wykrycia incydentu, także gdy wykrył go dostawca IT; termin z RODO – od stwierdzenia naruszenia. Gdy zagrożone jest życie, zdrowie lub mienie, najpierw dzwoń pod 112.

Zdarzenie	Do kogo i jak	Termin	Podstawa
Gmina: sprawozdanie roczne z realizacji zadań	Marszałek województwa i WIOŚ, przez BDO	do 31 marca	art. 9q ust. 2 i 5 ucpg
Odbierający: sprawozdanie roczne (także zerowe)	Wójt, przez BDO	do 31 stycznia	art. 9n ust. 2 i 6, art. 9na, 9nb ucpg
Pożar na bazie, w PSZOK lub w magazynie, klęska żywiołowa, inne miejscowe zagrożenie	Centrum powiadamiania ratunkowego 112 lub jednostka ochrony przeciwpożarowej (PSP), Policja albo wójt lub sołtys; ostrzec osoby w strefie zagrożenia	niezwłocznie	art. 9 ustawy o ochronie przeciwpożarowej
Awaria, w tym poważna awaria z substancjami niebezpiecznymi	Osoby w strefie zagrożenia oraz PSP albo Policja albo wójt	niezwłocznie	art. 245 ust. 1 Prawa ochrony środowiska (art. 3 pkt 23)
Bezpośrednie zagrożenie szkodą lub szkoda w środowisku (np. skażenie gruntu lub wód po pożarze)	RDOŚ i WIOŚ, zgłoszenie z danymi wymaganymi w ustawie	niezwłocznie	art. 9 i 11 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku
Naruszenie ochrony danych osobowych (wyciek deklaracji lub listy właścicieli, kradzież nagrań lub danych GPS, ransomware)	Prezes UODO: formularz na biznes.gov.pl, skrytka ePUAP /UODO/SkrytkaESP lub poczta; osoby, których dane dotyczą – przy wysokim ryzyku	72 h od stwierdzenia, w miarę możliwości; osoby bez zbędnej zwłoki	art. 33–34 RODO
Poważny incydent cyber – zakład budżetowy, spółka komunalna, urząd gminy jako podmiot ważny	CSIRT przez system S46; do czasu uruchomienia CSIRT sektorowego – CSIRT NASK. Dobrowolnie do CSIRT NASK można zgłaszać zawsze.	zgłoszenie w 72 h od wykrycia, bez wczesnego ostrzeżenia i sprawozdań; obowiązek od 3.04.2027	art. 11 ust. 1 pkt 4a, art. 12c, art. 30 ust. 1 ustawy o KSC; art. 44 ust. 1 ustawy z 23.01.2026
Poważny incydent cyber – prywatna firma odbierająca odpady, będąca podmiotem ważnym	CSIRT przez system S46	wczesne ostrzeżenie 24 h, zgłoszenie 72 h, sprawozdanie końcowe do miesiąca; od 3.04.2027	art. 11 ust. 1 pkt 4–4c ustawy o KSC
Zmiany w rejestrach: dane w RDR, wpis w BDO, zaprzestanie działalności	RDR – wójt; BDO – marszałek, formularz w BDO	RDR – 14 dni; BDO – 30 dni, zaprzestanie 14 dni	art. 9ba ust. 2 ucpg; art. 59–60 uo
Gmina: kara za poziomy recyklingu lub składowania – wniosek o zawieszenie zapłaty	WIOŚ, z dokumentacją działań naprawczych	przed upływem terminu zapłaty kary	art. 9ze ucpg

§6Odpowiedzialność

Kto odpowiada

Kto	Za co	Sankcja	Podstawa
Wójt (burmistrz, prezydent)	Gmina: sprawozdanie, analiza, rejestr RDR, kontrole, nadzór nad odbierającymi, informacje dla mieszkańców. Karę finansową ponosi gmina, wymierza ją WIOŚ.	100 zł za każdy dzień spóźnienia sprawozdania (do 365 dni); sprawozdanie nierzetelne 500–5 000 zł; brak analizy, informacji lub nadzoru 1 000–100 000 zł; brak zamówienia na odbiór 10 000–50 000 zł; brak kontroli umów 10 000–50 000 zł	art. 9q, 9tb, 9u, 9z ust. 1, 1a, 4, 6–7, art. 9zb ust. 2 ucpg
Gmina: poziomy recyklingu i składowania	Brak wymaganych poziomów, także gdy nie złożono sprawozdania.	stawka opłaty za składowanie × brakująca masa w Mg; za 2026 rok pełna kwota	art. 9q ust. 4, art. 9z ust. 2–3, art. 9x ust. 3–4, art. 12b ucpg
Prezes zarządu lub kierownik odbierającego	Odbierający: wpisy w RDR i BDO, umowy, sprawozdania, mieszanie frakcji, przekazywanie zmieszanych odpadów do właściwych instalacji.	bez wpisu do RDR 5 000 zł za pierwszy miesiąc i 10 000 zł za każdy kolejny; mieszanie frakcji 10 000–50 000 zł; sprawozdanie spóźnione 100 zł dziennie; zmieszane odpady poza instalacją komunalną 500–2 000 zł, a przy powtórzeniu wykreślenie z RDR i zakaz na 3 lata	art. 9x ust. 1, art. 9j, 9ja ucpg
Gminna jednostka organizacyjna (zakład budżetowy) odbierająca odpady	Działalność mimo zakazu, mieszanie frakcji i inne naruszenia jak u przedsiębiorców; zakaz działalności na 3 lata.	te same kwoty co wyżej; karę wymierza WIOŚ	art. 9y, 9k ucpg; art. 9zb ust. 2
Prowadzący instalację lub PSZOK	Magazynowanie niezgodne z wymaganiami, brak lub wadliwy monitoring wizyjny, brak zabezpieczenia roszczeń, brak ewidencji, działalność bez zezwolenia lub bez wpisu do BDO.	1 000–1 000 000 zł; brak zabezpieczenia roszczeń to też cofnięcie zezwolenia	art. 194 ust. 1 pkt 2b, 2c, 4, 5, 5b i ust. 3–5, art. 48a ust. 14–15 uo (kary wymierza WIOŚ, art. 196)
Kierowca i osoby obsługujące BDO	Kierowca musi mieć w transporcie potwierdzenie z BDO; osoba odpowiada za zgodność wniosków i sprawozdań ze stanem faktycznym.	areszt lub grzywna (wykroczenia)	art. 179, 180 ust. 2–4, art. 180a uo
Kierownik zakładu budżetowego, zarząd spółki komunalnej lub prywatnej firmy, wójt – cyberbezpieczeństwo	Odpowiadają osobiście za obowiązki z KSC, także gdy powierzyli je innej osobie; w zarządzie wieloosobowym, gdy nie wskazano osoby – wszyscy członkowie. Karę dla podmiotu ważnego może nałożyć organ od 3.04.2028.	kierownik podmiotu publicznego do 100 % wynagrodzenia (do 300 %, gdy podmiot podlega ustawie także w innym sektorze); kierownik prywatnej firmy do 300 %; podmiot ważny do 7 mln EUR lub 1,4 % przychodów, nie mniej niż 15 000 zł	art. 8c, art. 73 ust. 4, art. 73a ust. 4–5 ustawy o KSC
Administrator danych (gmina, zakład budżetowy, spółka) – RODO	Naruszenia przepisów o danych osobowych mieszkańców, klientów, pracowników, nagrań i GPS; inspektor ochrony danych doradza, ale nie przejmuje odpowiedzialności.	zakład budżetowy i jednostka budżetowa gminy do 100 000 zł; spółka według limitów art. 83 RODO	art. 83 RODO; art. 102 ust. 1 pkt 1 uodo

§7Źródła

Podstawa prawna i zastrzeżenia

Stan prawny na 11.10.2026. Zestawienie ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani analizy konkretnej jednostki. Przepisy wykonawcze do znowelizowanej ustawy o KSC wciąż się zmieniają.

Źródła

Do sprawdzenia w indywidualnej analizie

Projekt nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (UD252) nie obowiązuje. Rząd planuje wejście w życie większości przepisów od 1.01.2027, ale treść projektu się zmienia – przed każdą aktualizacją trzeba ją sprawdzić.
Monitoring wizyjny (art. 25 ust. 6a uo) dotyczy posiadaczy, którzy muszą mieć zezwolenie. PSZOK prowadzony bezpośrednio przez gminę jest zwolniony z zezwolenia, więc najpewniej poza obowiązkiem – to wniosek z lektury przepisów, nie wykładnia organu. Tak samo do oceny prawnika zostaje, czy baza magazynowo-transportowa odbierającego to zbieranie wymagające zezwolenia, oraz czy PSZOK spółki wymaga zezwolenia i dzierżawy aktem notarialnym. Nie jest też jasne, co z wnioskami o nowe zezwolenie złożonymi przed 1.01.2027 i nierozpatrzonymi do tego dnia.
Dla spółki komunalnej z podwójnym statusem w KSC (podmiot publiczny i sektor odpadów) niejasne jest, czy stosuje się załącznik nr 4, czy pełny art. 8 ust. 1, który organ nadzoruje (Minister Cyfryzacji czy minister klimatu). Niejasne jest też, czy gminny zakład budżetowy potrzebuje numeru RDR jak przedsiębiorca.
Ustawa nie określa okresu przechowywania danych z GPS ani deklaracji mieszkańców – zwykle ustala to umowa lub SWZ gminy oraz JRWA i inspektor ochrony danych. Sprawdzić, czy uchwała o wzorze deklaracji nie żąda numeru PESEL, którego nie ma w ustawowym katalogu danych (art. 6m ust. 1b ucpg). Nagrania z kamer na instalacji przechowuje się miesiąc (art. 25 uo), mimo ogólnego terminu 3 miesięcy w Kodeksie pracy.
Ustawa o odpadach nie nakłada ogólnego obowiązku powiadomienia WIOŚ o pożarze na instalacji – sprawdzić treść zezwolenia lub pozwolenia oraz instrukcję przeciwpożarową. Przy kosztach kary za poziomy recyklingu nie jest pewne, której stawki (roku sprawozdawczego czy roku wymiaru) używa WIOŚ.
Osoby do kontaktu i dokumentacja KSC: sprzeczność art. 9 ust. 3 (co najmniej jedna osoba) z art. 73a ust. 1 pkt 6 (kara za brak 2) oceni dopiero praktyka organu. Do oceny prawnika jest też, czy przy wspólnej obsłudze osoby do kontaktu może wyznaczyć jednostka wyznaczona przez gminę (art. 16e ust. 5) oraz jaki zakres art. 10 ust. 3 pkt 2–3 i art. 14 dotyczy podmiotu ważnego publicznego.